• Kosmas - South Kynouria - Peloponesse
  • Tel: 27570 31417
  • info@kosmasarcadia.gr
Καλως ορίσατε στον Κοσμά! Η Μονή της Έλωνας Γιατί να έρθω στον Κοσμά;

Σάββατο, 19 Αυγούστου 2017

Γλυκιά απόλαυση στον Κοσμά


Αρκετοί λόγοι υπάρχουν για να κάνετε μία στάση στον Κοσμά, και ένας από αυτούς δεν είναι άλλος από τις «γλυκιές του απολαύσεις».

Αφού πρώτα δοκιμάσετε τις τοπικές γεύσεις στις παραδοσιακές ταβέρνες του χωριού, μην παραλείψετε να σταθείτε στο «Μπαλκόνι της Κυνουρίας» ή στον «Πλάτανο» για το καθιερωμένο γλυκάκι. Και όχι ότι κι' ότι... Στον Κοσμά έχουμε τα καλύτερα!


Στα καφεζαχαροπλαστεία της πλατείας μπορείτε να γευτείτε το φημισμένο «κοσμίτικο» γαλακτομπούρεκο, ή να επιλέξετε μεταξύ της σπιτικής καρυδόπιτας και του λαχταριστού μπακλαβά.

Και ποιός να αντισταθεί στις ασυναγώνιστες γεύσεις που χαϊδεύουν τον ουρανίσκο.

Τα ξακουστά γλυκά του χωριού θα σας μείνουν αξέχαστα...

10+1 λόγοι για τους οποίους πρέπει να επισκεφθείτε τον Κοσμά


1.) Η Φύση
Η άφθονη βλάστηση, τα υπέροχα ελατοδάση και τα θαυμάσια κυκλάμινα, μαγνητίζουν τον επισκέπτη και απογειώνουν την διάθεση. Αντίστοιχα, οι πηγές του Κοσμά ήταν και είναι δύναμη ζωής και χαράς από την παλαιολιθική εποχή μέχρι και σήμερα. Στις δεκάδες βρύσες της περιοχής σταματούν τα κοπάδια για να ξεδιψάσουν, αναπαύονται οι βοσκοί και οι επισκέπτες βρίσκουν την ευκαιρία να κάνουν συνεχείς στάσεις και να απολαύσουν το πανέμορφο φυσικό περιβάλλον του χωριού.

2.) Οι Άνθρωποι

Οι Κοσμίτες είναι οι στερνοί άνθρωποι των στενών κοιλάδων και των βουνίσιων μακρινών κορυφών. Είναι λαϊκοί άνθρωποι, ευγενικοί, φιλόξενοι και ειλικρινείς. Άνθρωποι του αδιάκοπου μόχθου, της υπομονής και της επιμονής. Αγαπούν με πάθος τον τόπο τους και γενικότερα την παράδοση. Ασχολούνται κυρίως με την γεωργία, την κτηνοτροφία, την μελισσοκομία και με τα τουριστικά επαγγέλματα. Η απλότητά τους θα σας κερδίσει από την πρώτη στιγμή και θα σας κάνει να αισθανθείτε σαν στο σπίτι σας...

3.) Το Βουνό

Ο Κόσμας είναι ένας βουνίσιος προορισμός που προσφέρει δροσιά το καλοκαίρι και χιόνι το χειμώνα. Συνδυάζει τη μαγεία του Πάρνωνα με την παραδοσιακή πέτρινη αρχιτεκτονική που δένει αρμονικότατα με το φυσικό περιβάλλον. Είναι το ιδανικό μέρος για όσους θέλουν να ξεφύγουν από τους έντονους και απαιτητικούς ρυθμούς της πόλης, επιζητώντας την ηρεμία και την γαλήνη.  

4.) Η Πλατεία

Τα αιώνια και τεράστια πλατάνια του Κοσμά εξουσιάζουν την πλατεία του χωριού. Περιτριγυρισμένη από καφεζαχαροπλαστεία, τσιπουράδικα και ταβέρνες, με φόντο την επιβλητική εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, που είναι και οι πολιούχοι του χωριού. Αυτό είναι το αγαπημένο στέκι των ντόπιων και των επισκεπτών όλων των ηλικιών, όλες τις εποχές. 

5.) Η Βραστή Γίδα και το Γαλακτομπούρεκο

Μυθικής γεύσης πιάτο, η σπεσιαλιτέ και από τα αγαπημένα πιάτα των επισκεπτών του Κοσμά είναι η γίδα η βραστή. Ακόμα όμως κι' αν δεν ...ψήνεστε, μπορείτε να δοκιμάσετε τα χωριάτικα πιάτα και τα υπέροχα ψητά με ντόπια αγνά κρέατα, που ετοιμάζουν με γνώση και μεράκι οι παραδοσιακές ταβέρνες της περιοχής. Μην αμελήσετε να δοκιμάσετε τα ντόπια λουκάνικα και να συνοδέψετε τον μεζέ σας με κοσμίτικο τσίπουρο. Και τέλος για επιδόρπιο μην παραλείψετε να γευτείτε το ξακουστό γαλακτομπούρεκο στο "Μπαλκόνι της Κυνουρίας". Το ίδιο γευστικές είναι και οι εναλλακτικές γλυκιές απολαύσεις της σπιτικής καρυδόπιτας και του μπακλαβά.

6.) Τα Κάστανα

Τα διάσημα κάστανα του Κοσμά μπορεί να ανήκουν στα «φρούτα του Χειμώνα», αλλά το επιβλητικό καστανοδάσος του Κοσμά, προσφέρει ευκαιρίες για εξευρένηση όλο τον χρόνο, αποτελώντας ένα ιδιαίτερο θέαμα που εγκλωβίζει τους επισκέπτες οι οποίοι γίνονται ένα με την φύση. Οι πανάρχαιες καστανιές είναι πλασμένες από την πνοή αδυσώπητων χειμώνων και ορθώνονται στέρεες και ανάερες, διψασμένες για ήλιο μα και υπομονετικές στο μαστίγωμα της μπόρας και του χιονιά. 

7.) Η Έλωνα

Ένας θεόρατος απόκρημνος βράχος του επιβλητικού Πάρνωνα σε σχήμα σιαγόνων με το διάσημο Μοναστήρι της Έλωνας στο σημείο των οδοντοστοιχιών… ναι, αυτό είναι το όλο σκηνικό εμπρός στο οποίο θα μείνει έκθαμβος ο επισκέπτης. Το θαύμα αυτό της φύσης χρονολογείται από το 1300μ.χ. και κάνει τους προσκυνητές να αναρωτιούνται πως είναι δυνατόν να χτίσουν και να κατοικήσουν άνθρωποι σε ένα τόσο απρόσιτο και θεωρητικά αφιλόξενο σημείο.

8.) Οι Υποδομές

Οι άριστα οργανωμένες τουριστικές υποδομές του χωριού δένουν απόλυτα με το φυσικό περιβάλλον και παρέχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στον επισκέπτη, χωρίς αυτές να συνδυάζονται με την συνήθως επιτηδευμένη συμπεριφορά που συναντά κάποιος σε μία παραδοσιακά τουριστική περιοχή. Μάλιστα με πρωτοβουλία της κοινότητας διατίθεται δωρεάν Wi-fi για όλους στην Πλατεία και άλλα κεντρικά σημεία του χωριού, ενώ υπάρχουν και οργανωμένες αθλητικές εγκαταστάσεις με γήπεδο 5x5, γήπεδο μπάσκετ και γήπεδο ποδοσφαίρου για να παίζουν τα παιδιά, μικρά και μεγάλα...

9.) Οι Τιμές

Με 1 μόλις ευρώ μπορείτε να απολαύσετε τον καφέ σας στην πλατεία, και φυσικά είτε έχει να κάνει με το φαγητο-ποτό, είτε με τα ψώνια, οι τιμές παραμένουν πάντα σε λογικά πλαίσια, ενώ παρέχονται καταλύματα για όλα τα βαλάντια και όλα τα γούστα.

10.) Η Θέση

Ο Κοσμάς βρίσκεται στα όρια των Νομών Αρκαδίας και Λακωνίας, και αποτελεί ιδανική αφετηρία για εξορμήσεις σε μερικά από τα ομορφότερα μέρη της Πελοποννήσου. Χρησιμοποιήστε ως βάση το χωριό για να κάνετε μονοήμερες εξορμήσεις σε Πάρνωνα, Μυστρά, Γύθειο, Μονεμβασιά, Ελαφόνησο, Κύθηρα, Τυρό, Λεωνίδιο, Υγρότοπο Μούστου και πολλές ακόμα ομορφιές της Πελοποννησιακής γης...  

11.) Το πάθος για εξερεύνηση

Πάνω απ' όλα αυτό που ωθεί κάποιον να επισκεφθεί τον Κοσμά, είναι η ευκαιρία που του παρουσιάζεται να ανακαλύψει και να εξερευνήσει τις σπανιότερες ομορφιές της Αρκαδικής γης. Τα φυσικά μονοπάτια που περνούν μέσα από πανέμορφα δάση, καλούν τον φυσιολάτρη να τα διασχίσει και να ζήσει την περιπέτεια, αισθανόμενος παράλληλα την ψυχική ηρεμία και την αγαλίαση που προσφέρει απλόχερα το αψεγάδιαστο φυσικό περιβάλλον του Πάρνωνα.




Παραθαλάσσια εξόρμηση στη Νότια Κυνουρία με κατάληξη τον Κοσμά


Οδηγείτε μοτοσικλέτα; Αν ναι, ιδού μια εξαιρετική, ιδανική διαδρομή στο Μοριά. Αν όχι, δεν πειράζει. Είναι εξίσου όμορφη με κάθε μέσο.
Ξεκινάτε λοιπόν από το Παράλιο Άστρος και τις αμμουδιές του. περνάτε τις ευθείες ως τον Άγιο Ανδρέα και τον υγροβιότοπο του Μουστού και από εκεί και κάτω ξεκινάνε τα ωραία!
Από τον Άγιο Ανδρέα ως το Λεωνίδιο η διαδρομή είναι από τις ομορφότερες της Πελοποννήσου: στροφές πάνω από φιόρδ με αμμουδιές και ελαιώνες, ήσυχα νερά και λιγοστά εξοχικά. Μια μυθική δαντέλα με εσάκια και φουρκέτες ιδανικές για μοτοσικλετιστές. Η θέα πίσω από κάθε στροφή είναι έξοχη: θα βαρεθείτε να σταματάτε για φωτογραφίες!
Καθώς προσεγγίζουμε την ευρύτερη περιοχή του Τυρού, ερχόμενοι από το Αστρος, συναντάμε αρχικά την παραλία του Κρυονερίου, ενώ αμέσως μετά σειρά έχει η παραλία Ζαρίτσι, με χαρακτηριστικό της το εκκλησάκι του Αγίου Χριστόφορου. Ακολουθεί η παραλία Τσέρφος, ενώ ελάχιστα πριν από τον Τυρό μάς υποδέχεται η πράσινη πλαγιά που καταλήγει στο Τηγάνι.


Παραλία Τηγάνι
Η παραλία του Τυρού είναι αρκετά κοσμοπολίτικη και εδώ μπορείτε να κάνετε μια ενδιαφέρουσα παράκαμψη και να ανεβείτε στα ορεινά χωριά Τυρός και Σαπουνακαίικα. Είναι όμορφα και με ωραία αρχιτεκτονική, όπως και η γραφική Πάνω Μέλανα, πάνω από τους ελαιώνες της οποίας θα βρείτε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία με τα λείψανα του αρχαίου ναού του Απόλλωνα Τυρίτα, μαζί με μια εντελώς εκπληκτική θέα στις ακτές της εν λόγω διαδρομής. Αν θελήσετε να κολυμπήσετε, θα βρείτε αμέτρητους όρμους με ελαιώνες και κυπαρίσσια και σμαραγδένια νερά όπως στο Κρυονέρι, στο Ζαρίτσι και στον Τσέρφο.
Τυρός

Μετά τον Τυρό χρειάζεται να αφήσουμε τον κεντρικό δρόμο και να στρίψουμε αριστερά για τον Κίσσακα, μια παραλία «στολισμένη» με κυπαρίσσια. Πιο νότια θα βρούμε την παραλία Λιβάδι, μπροστά από τον μικρό ομώνυμο ψαράδικο οικισμό, ενώ ακόμα νοτιότερα θα συναντήσουμε τη Σαμπατική με το γραφικό λιμανάκι της, ένα ακόμα από τα «ησυχαστήρια» που προσφέρει η αρκαδική ακτή.
Μετά το πολυφωτογραφημένο αμμουδερό φρύδι της Σαμπατικής ο δρόμος καταλήγει στο Λεωνίδιο, την για πολλούς πρωτεύουσα της Τσακωνιάς. Πινακίδες στην τσακώνικη γλώσσα εξάλλου σας υποδέχονται παντού.
Λεωνίδιο

ΛΕΩΝΙΔΙΟ ΚΑΙ ΠΟΥΛΙΘΡΑ
Σήμα κατατεθέν της γραφικής κωμόπολης ο τεράστιος και επιβλητικός κόκκινος βράχος που ορθώνεται σαν τείχος από πάνω της. Ομορφη η εικόνα των παλιών, σκαρφαλωμένων στην κορυφή ενός βράχου, μύλων, στην είσοδο της πόλης, ενώ η επιβεβλημένη βόλτα με τα πόδια μέσα στο Λεωνίδιο αποκαλύπτει έναν τόπο που έχει κρατήσει το παραδοσιακό στοιχείο. Τα τριακόσια παλιά αρχοντικά κάθε μεγέθους και κατάστασης παίζουν τον δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της εικόνας, αποτελώντας ταυτόχρονα ένδειξη της παλαιότερης οικονομικής ευημερίας της περιοχής. Στο Λεωνίδιο μπορείτε επίσης να δείτε τη μητρόπολη της Παναγίας, την Αγία Αικατερίνη, την Αγία Κυριακή, την Παναγία Χατζαλιού, την εκκλησία των Ταξιαρχών και στην ευρύτερη περιοχή το μοναστήρι του Αγ. Νικολάου Σίντζας και το σπήλαιο του Διονύσου.



Πάσχα στο Λεωνίδιο
Αν και ιστορικά έχει δώσει το στίγμα του ως ναυτική πολιτεία, απέχει από τη θάλασσα 4 χιλιόμετρα, αφήνοντας τη μικρή και γραφική Πλάκα με την παραλία και το λιμανάκι της να συμπληρώνουν το τοπίο. Τα θερμοκήπια που απλώνονται κατά μήκος του χειμάρρου Δαφνώνα, παράλληλα με τον οποίο «κινείται» ο δρόμος από την παραλία μέχρι το Λεωνίδιο, μαρτυρούν ότι ο τόπος εδώ είναι εύφορος. 


Πλάκα Λεωνιδίου
Τα Πούλιθρα, πατρίδα του ποιητή Κώστα Ουράνη και του πρώην Υπουργού Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη, είναι η λογική συνέχεια της μεγάλης παραλίας της Πλάκας. Περίπου πέντε χιλιόμετρα νοτιότερα, σου δίνουν αρχικά την εντύπωση ενός μικρού χωριού, καθηλωμένου γύρω από το μικρό λιμανάκι του. Ωστόσο τα πράγματα αλλάζουν αν μπεις στη διαδικασία να ανηφορίσεις προς το εσωτερικό τους, οπότε διαπιστώνεις ότι έχεις να κάνεις με ένα γραφικό, σε μεγάλο βαθμό πετρόκτιστο οικισμό που  είναι χτισμένος σε πλαγιά και προσφέρει κατά περίπτωση και θέα στη θάλασσα. Eχουν μάλιστα και τη δεύτερη μεγαλύτερη (μετά τον Τυρό) τουριστική υποδομή της περιοχής.
Πούλιθρα

Η συνέχεια της ανάβασης δεν είναι ό,τι πιο εύκολο από οδηγικής πλευράς, καθώς οι φουρκέτες διαδέχονται η μία την άλλη, αλλά η θέα σε αποζημιώνει σε μεγάλο βαθμό για τον κόπο σου. Ενώ αν έχεις διάθεση για κάτι παραπάνω, πιο απόμερο και πέρα από τα καθιερωμένα, μπορείς, μετά από περίπου 25 χιλιόμετρα, να καταλήξεις στον όρμο του Φωκιανού με την υπέροχη παραλία του.
ΤΣΑΚΩΝΙΚΗ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑ
Χαρακτηριστικό προϊόν του Λεωνιδίου, η περίφημη τσακώνικη μελιτζάνα συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών προϊόντων με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Με σχετική απόφαση της Ε.Ε. κατοχυρώθηκε στους παραγωγούς του Λεωνιδίου η αποκλειστικότητα της καλλιέργειας της συγκεκριμένης ποικιλίας μελιτζάνας, που χαρακτηρίζεται από τη γλυκιά της γεύση. Γνωστό για τη γεύση του είναι επίσης και το σχετικό παραδοσιακό γλυκό κουταλιού, το μελιτζανάκι.
Τσακώνικη Μελιτζάνα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΩΝΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΑ
Ο δρόμος από το Λεωνίδιο προς τον Κοσμά είναι μια εξαιρετική διαδρομή αλλά αρκετά αργή αφού ο δρόμος είναι στενός και γεμάτος κλειστές στροφές. Διασχίζει όμως την παραδεισένιας ομορφιάς κοιλάδα του Δαφνώνα, περνώντας μέσα από εντελώς εκπληκτικά τοπία, γεφυράκια, θεόρατους βράχους και πυκνή βλάστηση.
Πριν ξεκινήσετε όμως, αξίζει να κάνετε μια παράκαμψη μέσα από το Λεωνίδιο και να ακολουθήσετε τον χωματόδρομο που σκαρφαλώνει κυριολεκτικά σε μία αετοφωλιά της κοιλάδας. Εκεί βρίσκεται το ένα από τα δύο «μετέωρα» μοναστήρια της περιοχής, ο Άγιος Νικόλαος της Σίντζας (όπου σίντζα η συκιά στα Τσακώνικα), ένα θαύμα της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, χτισμένο τον 16ο αιώνα ακριβώς πάνω στο χείλος.
Άγιος Νικόλας Σίντζας

Ανεβαίνοντας προς τον Κοσμά αφεθείτε στη μαγεία το τοπίου, φωτογραφίστε τους γκρεμούς με τα σπήλαια και στη διασταύρωση για Μονή Έλωνας στρίψτε και παρκάρετε. Η τοποθεσία του μοναστηριού θα σας κόψει την ανάσα: τα κτήρια είναι γαντζωμένα σε ένα αβυσσαλέο γκρεμό, με τα σκαλοπάτια να γλύφουν την ορθοπλαγιά και ολόγυρα απλώνονται τα μυθικά τοπία των κοιλάδων που φτιάχνουν οι παραπόταμοι του Δαφνώνα και οι πλαγιές του Πάρνωνα.
Μονή Έλωνας

Ο δρόμος μετά την Έλωνα αφήνει τις εικόνες της κοιλάδας, σας οδηγεί μέσα στα έλατα, σας χαρίζει ανεμπόδιστη θέα στο Μυρτώο, στις νότιες κορφές του Πάρνωνα και τα βουνά του Ζάρακα και χωρίς να το καταλάβετε μπαίνετε στον Κοσμά, ένα πολύ όμορφο και γραφικό χωριό, σε υψόμετρο 1,150 μέτρα, που διατηρεί τη γοητεία του παρότι πυρπολήθηκε σχεδόν ολόκληρο στην Κατοχή.
Κοσμάς Κυνουρίας

Πριν καθίσετε στην εξαίσια πλατεία του χωριού για γίδα βραστή (εμβληματικό και μυθικής γεύσης πιάτο!) και ντόπια λουκάνικα, ρίξτε μια ματιά στο μικρό μουσείο του χωριού για να μάθετε για την παλιά τέχνη των κτενάδων ή γιωργατζάδων (κατασκευαστών κτενιών, για αργαλειούς) στην οποία οι Κοσμίτες κάποτε διέπρεψαν.
Πλατεία Κοσμά

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ
Στην Κυνουρία από Αθήνα θα έρθετε με αυτοκίνητο από την εθνική οδό Κορίνθου -Τρίπολης μέσω Αργους (έξοδος στον κόμβο Στέρνας). Το ταξίδι από Αθήνα για Αστρος διαρκεί περίπου 2 ώρες (169 χλμ.), για τον Τυρό 2½ (198 χλμ.) και για το Λεωνίδιο 3 ώρες (217 χλμ.). Από Αργολίδα παίρνετε τον δρόμο για Αστρος που θα σας οδηγήσει παραλιακά μέχρι το Λεωνίδιο και ύστερα μπορείτε να αρχίσετε την ανάβαση για Έλωνα και Κοσμά. Μπορείτε επίσης να συνεχίσετε την περιηγησή σας, ακολουθώντας τον δρόμο από Κοσμά προς Λακωνία, όπου και μπορείτε να επισκεφθείτε τον Μυστρα, την Μονεμβασιά και άλλα λακωνικά αξιοθέατα. 


Ένας χώρος γεμάτος μνήμες


Το Λαογραφικό Μουσείο του Κοσμά στεγάζεται στο Σχολείο του χωριού. Εκεί θα βρείτε τα εργαλεία των Κοσμιτών χτενάδων, έργα ντόπιας ξυλογλυπτικής, κεραμικής, υφαντικής και κεντητικής τέχνης.

Να σημειωθεί πως οι Κοσμίτες για αρκετά χρόνια κατασκεύαζαν κατά αποκλειστικότητα στην Ελλάδα τα χτένια του αργαλειού από καλάμι, οι λεγόμενοι «Γιωργατζάδες».


Οι αναμνήσεις του Κοσμίτη «γιωργατζά» στεγάζονται πλέον στο μουσείο, θυμίζοντας μας τις παλαιότερες εποχές.

Επίσης εκθέτονται αρχαιολογικά ευρήματα και ιστορικά έγγραφα. Σήμερα κατασκευάζονται έργα λαϊκής τέχνης από Κοσμίτες νέους τεχνίτες, οι οποίοι ασχολούνται με την ξυλογλυπτική.


Στο σχολείο λειτουργεί επίσης από το 1954 μια πλούσια Βιβλιοθήκη με 3500 περίπου τόμους βιβλία, περιοδικά και άλλες σπάνιες εκδόσεις.

Επίσης θα βρείτε συλλεκτικό φωτογραφικό αρχείο και μία μικρή Πινακοθήκη έργων Ελλήνων ζωγράφων εμπνευσμένων από το φυσικό κάλλος της περιοχής.

Ο χώρος προς το παρόν είναι επισκέψιμος κατόπιν συνεννόησης με την κοινότητα. 

Κοσμάς - Το μπαλκόνι της Κυνουρίας


Κόσμημα μαγευτικό της Αρκαδίας, ο Κοσμάς πάνω στις ψηλές πλαγιές του Πάρνωνα, σε ένα υψόμετρο 1150μ., ασκεί μία μαγνητική γοητεία στο νου.

Για το σημερινό χωρίο ή πρώτη ιστορική μνεία είναι το 1592, όπου αναφέρεται μαζί με το Μοναστήρι τού «Άη Γιώργη τού Δρομέα» σαν Άγιος Κοσμάς και υπαγόταν στα Ολυμποχώρια ή Ολυμπία όπως λέγονταν τότε τα χωριά της Γλυπίας και του Σελινούντα.    

Στο χώρο τού σημερινού χωριού βρισκόταν η αρχαία πολιτεία Σελινούς, όπως αναφέρεται και στην «Ελλάδος περιήγησις» του Παυσανία (170 - 176 π.χ.).

Το παρακάτω ντοκιμαντέρ για τον Κοσμά Αρκαδίας γυρίστηκε το 2006. Στην παραγωγή συμμετείχαν οι Αποστόλης Παπαγεωργίου, Σωτήρης Λαμπρόπουλος, Τάκης Βενετσανάκος, Έλενα Καλογρίδου κ.α.




Ο Δρόμος των 100 ημερών


Ο δρόμος Λεωνιδίου - Κοσμά - Σκάλας Λακωνίας έχει τη δική του ιστορία, αποτελώντας βασικό έργο αναπτυξιακής υποδομής για ολόκληρη την επαρχία Κυνουρίας.

Για το δρόμο αυτό οι ξενιτεμένοι κοσμίτες της Αμερικής, το 1920 κατέθεσαν στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος 100.000 δολάρια για λογαριασμό του Δημοσίου, ενώ οι ντόπιοι συνέβαλαν προσφέροντας 120.000 δρχ για την διάνοιξή του.




Από τότε οι Κοσμίτες πρόσφεραν κι άλλα χρήματα αλλά και προσωπική εργασία για τη διάνοιξη αυτού του δρόμου. Το Μάρτη του 1951, όλοι οι κάτοικοι του Κοσμά, με επικεφαλής τον απόστρατο Συνταγματάρχη, δημοσιογράφο και επιχειρηματία Κυριάκο Τσερώνη εξόρμησαν μόνοι τους για την κατασκευή του δρόμου Κοσμά - Γερακίου Λακωνίας. 

Χωρίς μεγάλη βοήθεια στην αρχή κι αργότερα με μικρή αρωγή απ' το κράτος, αλλά με πίστη ακατάβλητη για την πρόοδο του χωριού τους, δούλευαν μέρα και νύχτα (άντρες, γυναίκες και παιδία) για την κατασκευή αυτού του μεγαλειώδους, για ολόκληρη την περιοχή, έργου.




Έτσι λοιπόν, μέσα σε 100 μόλις ημέρες, την 1η Ιουλίου 1951, ημέρα γιορτής των Αγίων Αναργύρων, πολιούχων του Κοσμά, έφεραν το αυτοκίνητο για πρώτη φορά στον τόπο τους. Γι' αυτό και ο συγκεκριμένος δρόμος ονομάστηκε «Δρόμος των 100 ημερών» και σήμερα αποτελεί τμήμα του δρόμου Λεωνιδίου - Κοσμά - Σκάλας.




Οι «Γιωργατζάδες» του Κοσμά και η τέχνη τους


Στην προσπάθεια τους να βρουν μια οικονομική και βιοποριστική διέξοδο, έτσι ώστε να αποκτήσουν τα απαραίτητα αγαθά σε εποχές πολύ δύσκολες, η επινοητικότητα και η ευστροφία των Κοσμιτών τους οδήγησε στη δημιουργία ενός καινούριου επαγγέλματος συνδεδεμένου με την τέχνη του αργαλειού.

Πρόκειται για τους χτενάδες οι οποίοι κατασκεύαζαν τα χτένια του αργαλειού από καλάμι. Το επάγγελμα του χτενοποιού το ασκούσαν για πολλά χρόνια, κατά αποκλειστικότητα στην Ελλάδα, οι Κοσμίτες. Αυτοί που κατασκεύαζαν χτένια του αργαλειού από καλάμι τους έλεγαν «Γιωργατζάδες». Το ίδιο γνωστά με την κατασκευή των χτενιών είναι και τα φημισμένα χειροποίητα κοσμίτικα υφαντά και τα κεντήματα που τα σχεδίαζαν και τα έφτιαχναν οι Κοσμίτισσες με τα χέρια τους στον αργαλειό.

Η απαρχή της τέχνης και ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη:
Η τέχνη του χτενά έκανε την εμφάνιση της στο Κοσμά, κατά την επικρατέστερη άποψη σύμφωνα με τον υπασπιστή του Θ. Κολοκοτρώνη «Φωτάκο» (1798-1879), από έναν συγχωριανό μας που είχε ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη.

Η παράδοση μας μεταφέρει τη μαρτυρία, ότι κάποιος Κοσμίτης γνωρίστηκε με ένα Τούρκο τεχνίτη και του ζήτησε να του διδάξει τη τέχνη αλλά ο Τούρκος αρνήθηκε. Ο πρόγονος μας με τη χαρακτηριστική επιμονή του κατάφερε να νοικιάσει ένα δωμάτιο πλάι στο εργαστήρι του Τούρκου, τα δυο οικήματα τα χώριζε ένας ξύλινος τοίχος, που τα σανίδια είχαν χαραμάδες. Έτσι λοιπόν, ο Κοσμίτης παρακολουθούσε τον χτενά και έμαθε όλες τις λεπτομέρειες μεταφέροντάς τες κατά την επιστροφή του στο χωριό. Στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα κάνει την εμφάνιση της η λαϊκή τέχνη του χτενά στον Κοσμά.

Οι Γιωργατζάδες και ο τρόπος δουλειάς τους
Σύμφωνα με τα ιστορικά ντοκουμέντα, ο άνθρωπος που μετέφερε την τέχνη λεγόταν Γιωργατζάς, εξού και πολλά τοπωνύμια της περιοχής μας. Έτσι λοιπόν και οι τεχνίτες χτενάδες ονομάστηκαν «Γιωργατζάδες». 

Για τους «Γιωργατζάδες» τεχνίτες, με την πείρα που διαθέτανε αλλά και το μεράκι που βάζανε πάνω στην τέχνη τους, η δουλειά τους γινόταν εύκολη. Ήταν πραγματικά αξιοπρόσεκτος ο ρυθμός και η ταχύτητα με την οποία πλέκανε, καθιστοί σ' ένα ξύλινο σκαμνί, τα χτένια. Οι καλοί τεχνίτες μπορούσαν να ετοιμάσουν μέσα σε μία ημέρα, μέχρι και οχτώ χτένια και οι συνδυασμοί χρωμάτων ήταν: κίτρινο καλάμι με κόκκινη ή άσπρη, ή μαύρη ή μπλε κλωστή για να δώσουν στο χτένι την ξεχωριστή του χάρη. Πάνω στα «κεφαλάρια» του χτενιού, ανάλογα με το κέφι τους χάραζαν ημερομηνίες και σύμβολα (σταυρούς, καρδιές, ήλιους, λουλούδια κλπ.) ονόματα και φυσικά το όνομα του χωριού τους, του Κοσμά. 

Η συνθηματική διάλεκτος:
Αξίζει να αναφερθεί ότι οι «Γιωργατζάδες» χαρακτηρίζονταν από ανεπτυγμένο αίσθημα ομαδικότητας και θεωρούσαν ότι η τέχνη τους ήταν μοναδική. Αυτό αποδεικνύεται απ' το γεγονός ότι μεταξύ τους είχαν αναπτύξει μία δικιά τους συνθηματική διάλεκτο, τα «Γιωργατζαίϊκα» που κατά κάποιο τρόπο τους βοηθούσε να κρατήσουν τα μυστικά του επαγγέλματος. 

Η διάλεκτος φάνηκε ιδιαίτερα χρήσιμη κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής (1941-1945), καθώς οι κάτοικοι κατόρθωναν να συνεννοούνται πάνω σε θέματα ασφαλείας και αντίστασης κατά του εχθρού. Η τοπική αυτή διάλεκτος είναι της κοινής ελληνικής με μεταφορική ή συμβολική σημασία.

Το λεξιλόγιο περιλαμβάνει 30 ρήματα που αποτελούν και τη βάση του, αρκετές λέξεις προέρχονται από επώνυμα κατοίκων του χωριού, τοπωνύμια, ονόματα πλαϊνών χωριών κ.τ.λ. Π.χ. ο γιατρός λεγόταν «ρήγας» επομένως το φαρμακείο «ρηγεϊκο», και τα φάρμακα «ρηγέϊκα», ο Θεός λεγόταν «Μπερκιάς» διότι ονομάζεται κορυφή του Πάρνωνα και μια χαρακτηριστική φράση για να καταλάβουμε την ευρύτητα του «γιωργατζαίϊκου» λεξιλογίου «Γράζει μπάνικη η σαΐτα = Είναι όμορφη η κοπελιά». Επιπλέον οι «γιωργατζάδες» φρόντιζαν να ψυχαγωγούνται με τραγούδια στη δική τους ιδιότυπη διάλεκτο:

Ήταν ένας φαφάνης και μια μανιά και (Ήταν ένας γέρος και μια γρηά)
έγραζε μια σαΐτα τη στυλάγανε Σοφιά. (κι΄είχανε μια κόρη τη λέγανε Σοφιά).
Η φαφάνα της την αλατάριαζε στο Σταυραίδεϊκο (Η μητέρα της την έστελνε στο Σχολείο)
κι΄ η Σταυραϊδού στη τρεχούμενη για τρεχούμενο. (και η δασκάλα της στη βρύση για νερό

Η εξέλιξη της τέχνης των Γιωργατζάδων:
Η «γιωργατζοσύνη» γνώρισε μεγάλη άνθηση στο χωριό μας και οι κάτοικοι παρασυρόμενοι από το επιχειρηματικό τους πνεύμα δραστηριοποιούνταν τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, ξεπερνώντας τα Βαλκάνια και φτάνοντας ως τη Ρωσία. Τα ταξίδια τους διαρκούσαν 6-7 μήνες και ξεκινούσαν συντροφικά κατά τη διάρκεια της Καθαρής Βδομάδας.

Η δράση και η εξέλιξη της τέχνης των «γιωργατζάδων» τους υποχρέωσε μάλιστα σε κατοχύρωση των επαγγελματικών τους συμφερόντων. Οι δραστήριοι Κοσμίτες αποφασίζουν το 1936 την πιο ουσιαστική λειτουργία και τον κεντρικό συντονισμό του επαγγέλματος με την ίδρυση σωματείου κτενοποιών με τη επωνυμία «Επαγγελματικό Σωματείο Ενώσεως Κτενοποιών - Υφαντουργίας».

Η πρωτοπόρα σκέψη των 28 ιδρυτών της συντεχνίας περιλαμβάνει καταστατικό με 32 άρθρα που χωρίζονται σε 7 κεφάλαια. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ευσυνειδησίας των χτενάδων είναι το άρθρο που αναφέρεται στην απαγόρευση της εκμάθησης της τέχνης σε παιδία κάτω των 14ων ετών, δίχως την άδεια του πατρός ή του κηδεμόνος.

Τι έχει μείνει από την τέχνη τους;
Αν και το επάγγελμα δεν εξασκείται πλέον -άλλωστε η εποχή του αργαλειού έχει περάσει- παραμένουν ωστόσο οι αναμνήσεις. Αυτές στεγάζονται στο Λαογραφικό Μουσείο του Κοσμά, στο δημοτικό σχολείο του χωριού. Εκεί, με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου, έχει στηθεί μια γωνιά που «εικονοποιεί» τον τρόπο ζωής και τη δράση τους, παρουσιάζοντας με μεγάλη επιμέλεια τον Κοσμίτη «γιωργατζά». 

Επίσης στον Κοσμά διατηρείται ακόμα και σήμερα λαογραφική συλλογή που στεγάζεται και αυτή στο σχολείο και περιέχει αντικείμενα της καθημερινής ζωής, υφαντά και κεντήματα.

Βιβλιογραφία:.

Παλιές φωτογραφίες του Κοσμά - Μία ομάδα γεμάτη αναμνήσεις


Μία νέα ομάδα στο facebook άνοιξε τις πύλες της και θα φιλοξενεί παλιές φωτογραφίες από τον Κοσμά.

https://www.facebook.com/groups/1149381891800966/

Όπως αναφέρεται στο εισαγωγικό κείμενο των διαχειριστών:
«Αγαπητοί φίλοι και μέλη, ο σκοπός αυτής της ομάδας είναι η ανάδειξη της ομορφιάς του Κοσμά μέσα από τις φωτογραφικές αναμνήσεις του παρελθόντος. Μία ανάδειξη που θα επιτευχθεί από την δική μας αγάπη για το χωριό, άλλωστε οι περισσότεροι έχουμε φυλάξει τέτοιους θησαυρούς στο σπίτι μας.

Για να αποκτήσει η νέα μας ομάδα παλμό χρειαζόμαστε τη συνδρομή σας. Αφενός με το μοίρασμα των δικών σας φωτογραφικών αναμνήσεων, αφετέρου με την ενημέρωση των φίλων σας και την προσθήκη νέων μελών που θα βοηθήσουν την ομάδα να αναπτυχθεί.

Ο καθένας μπορεί να προσθέσει μέλη και φωτογραφίες στην ομάδα, ωστόσο για να έχουμε μία όσο το δυνατόν εύρυθμη λειτουργία, πρέπει να θεσπιστούν κάποιοι κανόνες. Έτσι λοιπόν προτείνουμε σε κάθε δημοσίευση να υπάρχει έστω και μία μικρή λεζάντα ως σχόλιο ή περιγραφή της εικόνας που βλέπουμε, καθώς αυτά τα ντοκουμέντα ελπίζουμε να υπάρχουν για πολύ καιρό για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Βωμολοχίες και πολιτικές αναφορές δεν θα γίνονται δεκτές, καθώς δεν συνάδουν με το αντικείμενο της ομάδας, ενώ μπορεί να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις, κάτι που θέλουμε να αποφύγουμε.

Οι διαχειριστές έχουν το δικαίωμα να αφαιρούν διπλές φωτογραφίες ή πολιτικά σχόλια που δεν σχετίζονται με το θέμα της ομάδας.

Καλή απόλαυση!»


ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΚΑΙ ΕΝΤΑΧΘΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ: ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΑ

Η πυρπόληση του Κοσμά από τους Γερμανούς


Η πιο τραγική ημερομηνία για τον Κοσμά είναι η 29-30 Ιανουαρίου 1944. Τότε οι Γερμανοί κατακτητές μαζί με τους συνεργάτες τους από τα Τάγματα Ασφαλείας της Λακωνίας αποφάσισαν να τιμωρήσουν τους Κοσμίτες για τη συμβολή τους στην εθνική Αντίσταση κατά των κατακτητών. Πάνω στο βουνό του Πάρνωνα, σ' αυτό το χωριό που συνταιριάζονται μέσα του χωρίς αναλογίες η ομορφιά της ελληνικής φύσης, ο ελεύθερος ανθρώπινος στοχασμός, η δύναμη της φυλής μας, η λεβεντιά, οι προσπάθειες κι οι αγώνες των Ελλήνων  για την ελευθερία και την ανεξαρτησία του Έθνους μας γράφτηκε άλλη μία «μαύρη σελίδα» που βαραίνει τη συνείδηση των γερμανών και των συνεργατών τους.

Ο Κοσμάς πυρπολήθηκε και καταστράφηκε ολοκληρωτικά. Τα χρόνια περνάνε. Και το γεγονός της καταστροφής με φωτιά του χωριού Κοσμά Κυνουρίας απ' τα Γερμανικά στρατεύματα Κατοχής έχει καταγραφεί απ' την ιστορία. Στις 29-30 Ιανουαρίου 1944 ο Κοσμάς πυρπολήθηκε. Απ' τα 505 σπίτια του χωριού κάηκαν τα 498. 


Σήμερα ο Κοσμάς έχει μετουσιωθεί σε ένα σύμβολο ελευθερίας και ανεξαρτησίας των Ελλήνων πάνω στον Πάρνωνα. Αποτελεί μία δύναμη που ενεργεί μέσα απ' την ιστορία όπως τα Καλάβρυτα της Αχαΐας και το Δίστομο της Βοιωτίας.



Facebook

Κοσμάς Κυνουρίας

Video Gallery

Video Gallery

Photo Gallery

Photo Gallery

Πρόσβαση

Χάρτης