• Kosmas - South Kynouria - Peloponesse
  • Tel: 27570 31417
  • info@kosmasarcadia.gr
Καλως ορίσατε στον Κοσμά! Η Μονή της Έλωνας Γιατί να έρθω στον Κοσμά;

Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

10+1 λόγοι για τους οποίους πρέπει να επισκεφθείτε τον Κοσμά


1.) Η Φύση
Η άφθονη βλάστηση, τα υπέροχα ελατοδάση και τα θαυμάσια κυκλάμινα, μαγνητίζουν τον επισκέπτη και απογειώνουν την διάθεση. Αντίστοιχα, οι πηγές του Κοσμά ήταν και είναι δύναμη ζωής και χαράς από την παλαιολιθική εποχή μέχρι και σήμερα. Στις δεκάδες βρύσες της περιοχής σταματούν τα κοπάδια για να ξεδιψάσουν, αναπαύονται οι βοσκοί και οι επισκέπτες βρίσκουν την ευκαιρία να κάνουν συνεχείς στάσεις και να απολαύσουν το πανέμορφο φυσικό περιβάλλον του χωριού.

2.) Οι Άνθρωποι

Οι Κοσμίτες είναι οι στερνοί άνθρωποι των στενών κοιλάδων και των βουνίσιων μακρινών κορυφών. Είναι λαϊκοί άνθρωποι, ευγενικοί, φιλόξενοι και ειλικρινείς. Άνθρωποι του αδιάκοπου μόχθου, της υπομονής και της επιμονής. Αγαπούν με πάθος τον τόπο τους και γενικότερα την παράδοση. Ασχολούνται κυρίως με την γεωργία, την κτηνοτροφία, την μελισσοκομία και με τα τουριστικά επαγγέλματα. Η απλότητά τους θα σας κερδίσει από την πρώτη στιγμή και θα σας κάνει να αισθανθείτε σαν στο σπίτι σας...

3.) Το Βουνό

Ο Κόσμας είναι ένας βουνίσιος προορισμός που προσφέρει δροσιά το καλοκαίρι και χιόνι το χειμώνα. Συνδυάζει τη μαγεία του Πάρνωνα με την παραδοσιακή πέτρινη αρχιτεκτονική που δένει αρμονικότατα με το φυσικό περιβάλλον. Είναι το ιδανικό μέρος για όσους θέλουν να ξεφύγουν από τους έντονους και απαιτητικούς ρυθμούς της πόλης, επιζητώντας την ηρεμία και την γαλήνη.  

4.) Η Πλατεία

Τα αιώνια και τεράστια πλατάνια του Κοσμά εξουσιάζουν την πλατεία του χωριού. Περιτριγυρισμένη από καφεζαχαροπλαστεία, τσιπουράδικα και ταβέρνες, με φόντο την επιβλητική εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, που είναι και οι πολιούχοι του χωριού. Αυτό είναι το αγαπημένο στέκι των ντόπιων και των επισκεπτών όλων των ηλικιών, όλες τις εποχές. 

5.) Η Βραστή Γίδα και το Γαλακτομπούρεκο

Μυθικής γεύσης πιάτο, η σπεσιαλιτέ και από τα αγαπημένα πιάτα των επισκεπτών του Κοσμά είναι η γίδα η βραστή. Ακόμα όμως κι' αν δεν ...ψήνεστε, μπορείτε να δοκιμάσετε τα χωριάτικα πιάτα και τα υπέροχα ψητά με ντόπια αγνά κρέατα, που ετοιμάζουν με γνώση και μεράκι οι παραδοσιακές ταβέρνες της περιοχής. Μην αμελήσετε να δοκιμάσετε τα ντόπια λουκάνικα και να συνοδέψετε τον μεζέ σας με κοσμίτικο τσίπουρο. Και τέλος για επιδόρπιο μην παραλείψετε να γευτείτε το ξακουστό γαλακτομπούρεκο στο "Μπαλκόνι της Κυνουρίας". Το ίδιο γευστικές είναι και οι εναλλακτικές γλυκιές απολαύσεις της σπιτικής καρυδόπιτας και του μπακλαβά.

6.) Τα Κάστανα

Τα διάσημα κάστανα του Κοσμά μπορεί να ανήκουν στα «φρούτα του Χειμώνα», αλλά το επιβλητικό καστανοδάσος του Κοσμά, προσφέρει ευκαιρίες για εξευρένηση όλο τον χρόνο, αποτελώντας ένα ιδιαίτερο θέαμα που εγκλωβίζει τους επισκέπτες οι οποίοι γίνονται ένα με την φύση. Οι πανάρχαιες καστανιές είναι πλασμένες από την πνοή αδυσώπητων χειμώνων και ορθώνονται στέρεες και ανάερες, διψασμένες για ήλιο μα και υπομονετικές στο μαστίγωμα της μπόρας και του χιονιά. 

7.) Η Έλωνα

Ένας θεόρατος απόκρημνος βράχος του επιβλητικού Πάρνωνα σε σχήμα σιαγόνων με το διάσημο Μοναστήρι της Έλωνας στο σημείο των οδοντοστοιχιών… ναι, αυτό είναι το όλο σκηνικό εμπρός στο οποίο θα μείνει έκθαμβος ο επισκέπτης. Το θαύμα αυτό της φύσης χρονολογείται από το 1300μ.χ. και κάνει τους προσκυνητές να αναρωτιούνται πως είναι δυνατόν να χτίσουν και να κατοικήσουν άνθρωποι σε ένα τόσο απρόσιτο και θεωρητικά αφιλόξενο σημείο.

8.) Οι Υποδομές

Οι άριστα οργανωμένες τουριστικές υποδομές του χωριού δένουν απόλυτα με το φυσικό περιβάλλον και παρέχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στον επισκέπτη, χωρίς αυτές να συνδυάζονται με την συνήθως επιτηδευμένη συμπεριφορά που συναντά κάποιος σε μία παραδοσιακά τουριστική περιοχή. Μάλιστα με πρωτοβουλία της κοινότητας διατίθεται δωρεάν Wi-fi για όλους στην Πλατεία και άλλα κεντρικά σημεία του χωριού, ενώ υπάρχουν και οργανωμένες αθλητικές εγκαταστάσεις με γήπεδο 5x5, γήπεδο μπάσκετ και γήπεδο ποδοσφαίρου για να παίζουν τα παιδιά, μικρά και μεγάλα...

9.) Οι Τιμές

Με 1 μόλις ευρώ μπορείτε να απολαύσετε τον καφέ σας στην πλατεία, και φυσικά είτε έχει να κάνει με το φαγητο-ποτό, είτε με τα ψώνια, οι τιμές παραμένουν πάντα σε λογικά πλαίσια, ενώ παρέχονται καταλύματα για όλα τα βαλάντια και όλα τα γούστα.

10.) Η Θέση

Ο Κοσμάς βρίσκεται στα όρια των Νομών Αρκαδίας και Λακωνίας, και αποτελεί ιδανική αφετηρία για εξορμήσεις σε μερικά από τα ομορφότερα μέρη της Πελοποννήσου. Χρησιμοποιήστε ως βάση το χωριό για να κάνετε μονοήμερες εξορμήσεις σε Πάρνωνα, Μυστρά, Γύθειο, Μονεμβασιά, Ελαφόνησο, Κύθηρα, Τυρό, Λεωνίδιο, Υγρότοπο Μούστου και πολλές ακόμα ομορφιές της Πελοποννησιακής γης...  

11.) Το πάθος για εξερεύνηση

Πάνω απ' όλα αυτό που ωθεί κάποιον να επισκεφθεί τον Κοσμά, είναι η ευκαιρία που του παρουσιάζεται να ανακαλύψει και να εξερευνήσει τις σπανιότερες ομορφιές της Αρκαδικής γης. Τα φυσικά μονοπάτια που περνούν μέσα από πανέμορφα δάση, καλούν τον φυσιολάτρη να τα διασχίσει και να ζήσει την περιπέτεια, αισθανόμενος παράλληλα την ψυχική ηρεμία και την αγαλίαση που προσφέρει απλόχερα το αψεγάδιαστο φυσικό περιβάλλον του Πάρνωνα.




Παραθαλάσσια εξόρμηση στη Νότια Κυνουρία με κατάληξη τον Κοσμά


Οδηγείτε μοτοσικλέτα; Αν ναι, ιδού μια εξαιρετική, ιδανική διαδρομή στο Μοριά. Αν όχι, δεν πειράζει. Είναι εξίσου όμορφη με κάθε μέσο.
Ξεκινάτε λοιπόν από το Παράλιο Άστρος και τις αμμουδιές του. περνάτε τις ευθείες ως τον Άγιο Ανδρέα και τον υγροβιότοπο του Μουστού και από εκεί και κάτω ξεκινάνε τα ωραία!
Από τον Άγιο Ανδρέα ως το Λεωνίδιο η διαδρομή είναι από τις ομορφότερες της Πελοποννήσου: στροφές πάνω από φιόρδ με αμμουδιές και ελαιώνες, ήσυχα νερά και λιγοστά εξοχικά. Μια μυθική δαντέλα με εσάκια και φουρκέτες ιδανικές για μοτοσικλετιστές. Η θέα πίσω από κάθε στροφή είναι έξοχη: θα βαρεθείτε να σταματάτε για φωτογραφίες!
Καθώς προσεγγίζουμε την ευρύτερη περιοχή του Τυρού, ερχόμενοι από το Αστρος, συναντάμε αρχικά την παραλία του Κρυονερίου, ενώ αμέσως μετά σειρά έχει η παραλία Ζαρίτσι, με χαρακτηριστικό της το εκκλησάκι του Αγίου Χριστόφορου. Ακολουθεί η παραλία Τσέρφος, ενώ ελάχιστα πριν από τον Τυρό μάς υποδέχεται η πράσινη πλαγιά που καταλήγει στο Τηγάνι.


Παραλία Τηγάνι
Η παραλία του Τυρού είναι αρκετά κοσμοπολίτικη και εδώ μπορείτε να κάνετε μια ενδιαφέρουσα παράκαμψη και να ανεβείτε στα ορεινά χωριά Τυρός και Σαπουνακαίικα. Είναι όμορφα και με ωραία αρχιτεκτονική, όπως και η γραφική Πάνω Μέλανα, πάνω από τους ελαιώνες της οποίας θα βρείτε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία με τα λείψανα του αρχαίου ναού του Απόλλωνα Τυρίτα, μαζί με μια εντελώς εκπληκτική θέα στις ακτές της εν λόγω διαδρομής. Αν θελήσετε να κολυμπήσετε, θα βρείτε αμέτρητους όρμους με ελαιώνες και κυπαρίσσια και σμαραγδένια νερά όπως στο Κρυονέρι, στο Ζαρίτσι και στον Τσέρφο.
Τυρός

Μετά τον Τυρό χρειάζεται να αφήσουμε τον κεντρικό δρόμο και να στρίψουμε αριστερά για τον Κίσσακα, μια παραλία «στολισμένη» με κυπαρίσσια. Πιο νότια θα βρούμε την παραλία Λιβάδι, μπροστά από τον μικρό ομώνυμο ψαράδικο οικισμό, ενώ ακόμα νοτιότερα θα συναντήσουμε τη Σαμπατική με το γραφικό λιμανάκι της, ένα ακόμα από τα «ησυχαστήρια» που προσφέρει η αρκαδική ακτή.
Μετά το πολυφωτογραφημένο αμμουδερό φρύδι της Σαμπατικής ο δρόμος καταλήγει στο Λεωνίδιο, την για πολλούς πρωτεύουσα της Τσακωνιάς. Πινακίδες στην τσακώνικη γλώσσα εξάλλου σας υποδέχονται παντού.
Λεωνίδιο

ΛΕΩΝΙΔΙΟ ΚΑΙ ΠΟΥΛΙΘΡΑ
Σήμα κατατεθέν της γραφικής κωμόπολης ο τεράστιος και επιβλητικός κόκκινος βράχος που ορθώνεται σαν τείχος από πάνω της. Ομορφη η εικόνα των παλιών, σκαρφαλωμένων στην κορυφή ενός βράχου, μύλων, στην είσοδο της πόλης, ενώ η επιβεβλημένη βόλτα με τα πόδια μέσα στο Λεωνίδιο αποκαλύπτει έναν τόπο που έχει κρατήσει το παραδοσιακό στοιχείο. Τα τριακόσια παλιά αρχοντικά κάθε μεγέθους και κατάστασης παίζουν τον δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της εικόνας, αποτελώντας ταυτόχρονα ένδειξη της παλαιότερης οικονομικής ευημερίας της περιοχής. Στο Λεωνίδιο μπορείτε επίσης να δείτε τη μητρόπολη της Παναγίας, την Αγία Αικατερίνη, την Αγία Κυριακή, την Παναγία Χατζαλιού, την εκκλησία των Ταξιαρχών και στην ευρύτερη περιοχή το μοναστήρι του Αγ. Νικολάου Σίντζας και το σπήλαιο του Διονύσου.



Πάσχα στο Λεωνίδιο
Αν και ιστορικά έχει δώσει το στίγμα του ως ναυτική πολιτεία, απέχει από τη θάλασσα 4 χιλιόμετρα, αφήνοντας τη μικρή και γραφική Πλάκα με την παραλία και το λιμανάκι της να συμπληρώνουν το τοπίο. Τα θερμοκήπια που απλώνονται κατά μήκος του χειμάρρου Δαφνώνα, παράλληλα με τον οποίο «κινείται» ο δρόμος από την παραλία μέχρι το Λεωνίδιο, μαρτυρούν ότι ο τόπος εδώ είναι εύφορος. 


Πλάκα Λεωνιδίου
Τα Πούλιθρα, πατρίδα του ποιητή Κώστα Ουράνη και του πρώην Υπουργού Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη, είναι η λογική συνέχεια της μεγάλης παραλίας της Πλάκας. Περίπου πέντε χιλιόμετρα νοτιότερα, σου δίνουν αρχικά την εντύπωση ενός μικρού χωριού, καθηλωμένου γύρω από το μικρό λιμανάκι του. Ωστόσο τα πράγματα αλλάζουν αν μπεις στη διαδικασία να ανηφορίσεις προς το εσωτερικό τους, οπότε διαπιστώνεις ότι έχεις να κάνεις με ένα γραφικό, σε μεγάλο βαθμό πετρόκτιστο οικισμό που  είναι χτισμένος σε πλαγιά και προσφέρει κατά περίπτωση και θέα στη θάλασσα. Eχουν μάλιστα και τη δεύτερη μεγαλύτερη (μετά τον Τυρό) τουριστική υποδομή της περιοχής.
Πούλιθρα

Η συνέχεια της ανάβασης δεν είναι ό,τι πιο εύκολο από οδηγικής πλευράς, καθώς οι φουρκέτες διαδέχονται η μία την άλλη, αλλά η θέα σε αποζημιώνει σε μεγάλο βαθμό για τον κόπο σου. Ενώ αν έχεις διάθεση για κάτι παραπάνω, πιο απόμερο και πέρα από τα καθιερωμένα, μπορείς, μετά από περίπου 25 χιλιόμετρα, να καταλήξεις στον όρμο του Φωκιανού με την υπέροχη παραλία του.
ΤΣΑΚΩΝΙΚΗ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑ
Χαρακτηριστικό προϊόν του Λεωνιδίου, η περίφημη τσακώνικη μελιτζάνα συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών προϊόντων με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Με σχετική απόφαση της Ε.Ε. κατοχυρώθηκε στους παραγωγούς του Λεωνιδίου η αποκλειστικότητα της καλλιέργειας της συγκεκριμένης ποικιλίας μελιτζάνας, που χαρακτηρίζεται από τη γλυκιά της γεύση. Γνωστό για τη γεύση του είναι επίσης και το σχετικό παραδοσιακό γλυκό κουταλιού, το μελιτζανάκι.
Τσακώνικη Μελιτζάνα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΩΝΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΑ
Ο δρόμος από το Λεωνίδιο προς τον Κοσμά είναι μια εξαιρετική διαδρομή αλλά αρκετά αργή αφού ο δρόμος είναι στενός και γεμάτος κλειστές στροφές. Διασχίζει όμως την παραδεισένιας ομορφιάς κοιλάδα του Δαφνώνα, περνώντας μέσα από εντελώς εκπληκτικά τοπία, γεφυράκια, θεόρατους βράχους και πυκνή βλάστηση.
Πριν ξεκινήσετε όμως, αξίζει να κάνετε μια παράκαμψη μέσα από το Λεωνίδιο και να ακολουθήσετε τον χωματόδρομο που σκαρφαλώνει κυριολεκτικά σε μία αετοφωλιά της κοιλάδας. Εκεί βρίσκεται το ένα από τα δύο «μετέωρα» μοναστήρια της περιοχής, ο Άγιος Νικόλαος της Σίντζας (όπου σίντζα η συκιά στα Τσακώνικα), ένα θαύμα της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, χτισμένο τον 16ο αιώνα ακριβώς πάνω στο χείλος.
Άγιος Νικόλας Σίντζας

Ανεβαίνοντας προς τον Κοσμά αφεθείτε στη μαγεία το τοπίου, φωτογραφίστε τους γκρεμούς με τα σπήλαια και στη διασταύρωση για Μονή Έλωνας στρίψτε και παρκάρετε. Η τοποθεσία του μοναστηριού θα σας κόψει την ανάσα: τα κτήρια είναι γαντζωμένα σε ένα αβυσσαλέο γκρεμό, με τα σκαλοπάτια να γλύφουν την ορθοπλαγιά και ολόγυρα απλώνονται τα μυθικά τοπία των κοιλάδων που φτιάχνουν οι παραπόταμοι του Δαφνώνα και οι πλαγιές του Πάρνωνα.
Μονή Έλωνας

Ο δρόμος μετά την Έλωνα αφήνει τις εικόνες της κοιλάδας, σας οδηγεί μέσα στα έλατα, σας χαρίζει ανεμπόδιστη θέα στο Μυρτώο, στις νότιες κορφές του Πάρνωνα και τα βουνά του Ζάρακα και χωρίς να το καταλάβετε μπαίνετε στον Κοσμά, ένα πολύ όμορφο και γραφικό χωριό, σε υψόμετρο 1,150 μέτρα, που διατηρεί τη γοητεία του παρότι πυρπολήθηκε σχεδόν ολόκληρο στην Κατοχή.
Κοσμάς Κυνουρίας

Πριν καθίσετε στην εξαίσια πλατεία του χωριού για γίδα βραστή (εμβληματικό και μυθικής γεύσης πιάτο!) και ντόπια λουκάνικα, ρίξτε μια ματιά στο μικρό μουσείο του χωριού για να μάθετε για την παλιά τέχνη των κτενάδων ή γιωργατζάδων (κατασκευαστών κτενιών, για αργαλειούς) στην οποία οι Κοσμίτες κάποτε διέπρεψαν.
Πλατεία Κοσμά

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ
Στην Κυνουρία από Αθήνα θα έρθετε με αυτοκίνητο από την εθνική οδό Κορίνθου -Τρίπολης μέσω Αργους (έξοδος στον κόμβο Στέρνας). Το ταξίδι από Αθήνα για Αστρος διαρκεί περίπου 2 ώρες (169 χλμ.), για τον Τυρό 2½ (198 χλμ.) και για το Λεωνίδιο 3 ώρες (217 χλμ.). Από Αργολίδα παίρνετε τον δρόμο για Αστρος που θα σας οδηγήσει παραλιακά μέχρι το Λεωνίδιο και ύστερα μπορείτε να αρχίσετε την ανάβαση για Έλωνα και Κοσμά. Μπορείτε επίσης να συνεχίσετε την περιηγησή σας, ακολουθώντας τον δρόμο από Κοσμά προς Λακωνία, όπου και μπορείτε να επισκεφθείτε τον Μυστρα, την Μονεμβασιά και άλλα λακωνικά αξιοθέατα. 


Η Μονή της Έλωνας


Ένας θεόρατος απόκρημνος βράχος του επιβλητικού Πάρνωνα, κοκκινωπός, εντελώς απρόσιτος, σε σχήμα σιαγόνων... με το Μοναστήρι της Έλωνας στο σημείο των οδοντοστοιχιών... ναι, αυτό είναι το όλο σκηνικό εμπρός στο οποίο θα μείνει έκθαμβος, ο επισκέπτης - προσκυνητής, πώς δηλ. κατόρθωσαν, όχι μόνο να φθάσουν άνθρωποι εκεί, αλλά και να κτίσουν και να ζήσουν για χρόνια μακριά -πολύ μακριά- από το σήμερα.

Λέγεται, λοιπόν, από μαρτυρίες του 1873 και 1901 - «Προσκυνητάριον Ι.Μ. Έλωνας» και «Ιστορία Ι.Μ. Έλωνας», αντίστοιχα- ότι, οι τότε κάτοικοι του Κοσμά, αντίκρυσαν ολοφώτιστη την Εικόνα στο βράχο... Οι δύο ανώνυμοι Μοναχοί σκαρφάλωσαν και... ιδού το σημερινό θαύμα! Πρόκειται, για «Θεόσταλτη» εικόνα, που απεικονίζει τη Βρεφοκρατούσσα Παναγία.




Tο Μοναστήρι ανήκει στην Δημοτική Ενότητα Κοσμά και βρίσκεται περίπου σε απόσταση 17 χλμ. από το χωριό. Η ίδρυσή της ανάγεται περί το 1300 μ.Χ. Γιορτάζει τον δεκαπενταύγουστο, στις 23 Αυγούστου (Απόδοση Κοίμησης Θεοτόκου) και στις 21 Νοέμβρη (Εισόδια της Θεοτόκου). Είναι ένα Μοναστήρι πολύ επισκέψιμο, ιδιαίτερα τις μέρες εορτασμού του όπου παρατηρείται κοσμοσυρροή από πιστούς.

Η ονομασία «Έλωνα» δεν έχει εξακριβωθεί ακόμα από που προέρχεται αλλά υπάρχουν διάφορες εκδοχές για την ρίζα της, όπως ότι προέρχεται από τη λέξη «έλος» (=βάλτος), έναν γειτονικό βαλτώδη τόπο όπου πιθανόν να είχε πρωτοϊδρυθεί η μονή. Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία η μονή οφείλει την επωνυμία της σε κάποια παλαιά εικόνα, η οποία λέγεται πως μεταφέρθηκε στην Τσακωνιά από το Έλος της Λακωνίας, μια περιοχή που τρέφει ακόμη ξεχωριστή πίστη στην προστασία της Έλωνας. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν γύρω στα 582 οι κάτοικοι του Έλους εξαιτίας της εισβολής των Σλάβων κατέφυγαν άλλοι στη Μονεμβασία και άλλοι στην Τσακωνιά, έφεραν μαζί τους μια εικόνα που διατήρησε το όνομα του τόπου τους.  




Ιστορικά, το Μοναστήρι, πρόσφερε στον Αγώνα, και χρήματα (1500 γρόσια), και συγκεντρώνοντας πολεμοφόδια αλλά και κρύβοντας τους Έλληνες αγωνιστές. Όσο για τον ηγούμενο, Νεόφυτο, πολεμώντας τους Τούρκους φονεύθηκε στο Άργος.

Το 1972 μετατράπηκε, από Αντρική, σε Γυναικεία Μονή και ανήκει στην Ι.Μ. Μαντινείας και Κυνουρίας. Η περιουσία του, κινητή και ακίνητη -σήμερα, δεν είναι αυτή που ήταν- θεωρείτο αρκετά μεγάλη. Ιερά σκεύη, δύο ασημένια Ευαγγέλια, δύο όμοια Δισκοπότηρα, τρεις Σταυροί..., κτήματα, 13 στρμ. αμπέλια που απέδιδαν 110 βαρέλες κρασί, ελαιόδενδρα 1538, 700 αιγοπρόβατα, 30 γελάδια, 20 άλογα...


Σταυροπηγιακή Μονή -όπως και τόσες άλλες- και το μαρτυρεί το Συνοδικό Σιγίλλιο, του 1730, από τον Σεραφείμ Α' (φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη των Παρισίων).




Ο ευσεβής επισκέπτης φθάνει στην τοξωτή είσοδο και ανεβαίνει τα πλατιά σκαλοπάτια, περνάει στο μικρό διάδρομο, διαβαίνει από τη δεύτερη πύλη και περπατάει στον 100 μ. διάδρομο που δεν έχει όμοιο του αφού, αριστερά, είναι το χάος. Το συγκρότημα των κελλιών είναι τριώροφο. Εδώ, συναντάς, και το παρεκκλήσι των Αγίων Πάντων, και το Ασκηταριό.

Το Καθολικό είναι σε ρυθμό θολοσκεπής βασιλικής, κι έχει τέσσερις εισόδους. Η οροφή του, δε φαίνεται, αφού την  κατακλύζουν αμέτρητα καντήλια. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι κομψοτέχνημα. Οι εικόνες του φέρουν τις χρονολογίες 1798, 1806, 1815... Η εικόνα της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι «δέησις Καμαρινού και υιού Νικολάου», η εικόνα του βαπτιστή Προδρόμου «δέησις Χατζή-Λαμπρινού Σμυρναίου», η εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής «δέησις Νικοδήμου του αγιογράφου Γεωργίου Κρητός»...




Οι προθήκες, με τα διάφορα Λείψανα των Αγίων καθώς και τα λοιπά Κειμήλια, προσελκύουν το ενδιαφέρον του Επισκέπτη. Επί Όθωνα, η Μονή, κρίθηκε Διατηρητέα. Τα διπλανά, μικρά Μοναστήρια, διαλύθηκαν οπότε, οι Μοναχοί τους, εντάχθηκαν στην Έλωνα.

Χωρίς υπερβολή, το Μοναστήρι της Έλωνας είναι αυτό που πληρεί και τον πιο απαιτητικό έτσι, όποιος δεν το έχει επισκεφθεί, ας προγραμματίσει...



Γλυκιά απόλαυση στον Κοσμά


Αρκετοί λόγοι υπάρχουν για να κάνετε μία στάση στον Κοσμά, και ένας από αυτούς δεν είναι άλλος από τις «γλυκιές του απολαύσεις».

Αφού πρώτα δοκιμάσετε τις τοπικές γεύσεις στις παραδοσιακές ταβέρνες του χωριού, μην παραλείψετε να σταθείτε στο «Μπαλκόνι της Κυνουρίας» ή στον «Πλάτανο» για το καθιερωμένο γλυκάκι. Και όχι ότι κι' ότι... Στον Κοσμά έχουμε τα καλύτερα!


Στα καφεζαχαροπλαστεία της πλατείας μπορείτε να γευτείτε το φημισμένο «κοσμίτικο» γαλακτομπούρεκο, ή να επιλέξετε μεταξύ της σπιτικής καρυδόπιτας και του λαχταριστού μπακλαβά.

Και ποιός να αντισταθεί στις ασυναγώνιστες γεύσεις που χαϊδεύουν τον ουρανίσκο.

Τα ξακουστά γλυκά του χωριού θα σας μείνουν αξέχαστα...

Ο χειμώνας στον Κοσμά


Ο Κοσμάς τον χειμώνα σας υποδέχεται ντυμένος στα λευκά. Γκριζοπράσινο χρώμα, χιόνι, και κρύο βουνίσιο. 

Πάρτε μία γεύση στο βίντεο που ακολουθεί:


Το μπαλκόνι της Κυνουρίας


Κόσμημα μαγευτικό της Αρκαδίας, ο Κοσμάς πάνω στις ψηλές πλαγιές του Πάρνωνα, σε ένα υψόμετρο 1150μ., ασκεί μία μαγνητική γοητεία στο νου.

Για το σημερινό χωρίο ή πρώτη ιστορική μνεία είναι το 1592, όπου αναφέρεται μαζί με το Μοναστήρι τού «Άη Γιώργη τού Δρομέα» σαν Άγιος Κοσμάς και υπαγόταν στα Ολυμποχώρια ή Ολυμπία όπως λέγονταν τότε τα χωριά της Γλυπίας και του Σελινούντα.    

Στο χώρο τού σημερινού χωριού βρισκόταν η αρχαία πολιτεία Σελινούς, όπως αναφέρεται και στην «Ελλάδος περιήγησις» του Παυσανία (170 - 176 π.χ.).

Το παρακάτω ντοκιμαντέρ για τον Κοσμά Αρκαδίας γυρίστηκε το 2006. Στην παραγωγή συμμετείχαν οι Αποστόλης Παπαγεωργίου, Σωτήρης Λαμπρόπουλος, Τάκης Βενετσανάκος, Έλενα Καλογρίδου κ.α.




Παλιές φωτογραφίες του Κοσμά - Μία ομάδα γεμάτη αναμνήσεις


Μία νέα ομάδα στο facebook άνοιξε τις πύλες της και θα φιλοξενεί παλιές φωτογραφίες από τον Κοσμά.

https://www.facebook.com/groups/1149381891800966/

Όπως αναφέρεται στο εισαγωγικό κείμενο των διαχειριστών:
«Αγαπητοί φίλοι και μέλη, ο σκοπός αυτής της ομάδας είναι η ανάδειξη της ομορφιάς του Κοσμά μέσα από τις φωτογραφικές αναμνήσεις του παρελθόντος. Μία ανάδειξη που θα επιτευχθεί από την δική μας αγάπη για το χωριό, άλλωστε οι περισσότεροι έχουμε φυλάξει τέτοιους θησαυρούς στο σπίτι μας.

Για να αποκτήσει η νέα μας ομάδα παλμό χρειαζόμαστε τη συνδρομή σας. Αφενός με το μοίρασμα των δικών σας φωτογραφικών αναμνήσεων, αφετέρου με την ενημέρωση των φίλων σας και την προσθήκη νέων μελών που θα βοηθήσουν την ομάδα να αναπτυχθεί.

Ο καθένας μπορεί να προσθέσει μέλη και φωτογραφίες στην ομάδα, ωστόσο για να έχουμε μία όσο το δυνατόν εύρυθμη λειτουργία, πρέπει να θεσπιστούν κάποιοι κανόνες. Έτσι λοιπόν προτείνουμε σε κάθε δημοσίευση να υπάρχει έστω και μία μικρή λεζάντα ως σχόλιο ή περιγραφή της εικόνας που βλέπουμε, καθώς αυτά τα ντοκουμέντα ελπίζουμε να υπάρχουν για πολύ καιρό για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Βωμολοχίες και πολιτικές αναφορές δεν θα γίνονται δεκτές, καθώς δεν συνάδουν με το αντικείμενο της ομάδας, ενώ μπορεί να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις, κάτι που θέλουμε να αποφύγουμε.

Οι διαχειριστές έχουν το δικαίωμα να αφαιρούν διπλές φωτογραφίες ή πολιτικά σχόλια που δεν σχετίζονται με το θέμα της ομάδας.

Καλή απόλαυση!»


ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΚΑΙ ΕΝΤΑΧΘΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ: ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΑ

Σύλλογοι Κοσμιτών


Τι κι' αν έφυγαν από τον τόπο τους, οι Κοσμίτες δεν ξέχασαν ποτέ από που προέρχονται... 

Στην λίστα υπάρχει ο Σύνδεσμος Κοσμιτών Αθήνας από το 1936, ο Σύλλογος Κοσμιτών "Οι Άγιοι Ανάργυροι" στο Σικάγο (ΗΠΑ) με πλούσια ιστορία από το 1903, η "Πολιτιστική και Οικολογική Κίνηση Κοσμά" από το 1996, καθώς επίσης και σύλλογοι στη Ρουμανία και το Σιδνεϋ της Αυστραλίας.

Ο Σύνδεσμος Κοσμιτών Αθήνας
Ο "Σύνδεσμος Κοσμιτών Αθήνας" ιδρύθηκε το 1936 από Κοσμίτες που διαμένουν στην Αθήνα , στον Πειραιά και ευρύτερα στην Αττική. Μετά τη διάλυση των Σωματείων, μεταξύ των οποίων και του Συλλόγου Κοσμιτών στην περίοδο της δικτατορίας (1967 - 1974), επανιδρύθηκε με την ίδια επωνυμία "Σύνδεσμος των εν Αθήναις Κοσμιτών".

Από το 1936 ο σύλλογος έχει αναπτύξει μια πλούσια πατριωτική, κοινωνική, οικονομική, πνευματική και πολιτιστική γενικότερα δραστηριότητα, που στοχεύει πάντοτε στην οικονομική ενίσχυση και βοήθεια και στην συμπαράσταση της κοινότητας Κοσμά, στη συνένωση των Κοσμιτών Αττικής, στην επικοινωνία με τους πολλούς ξενιτεμένους Κοσμίτες (ΗΠΑ, Αυστραλία, Αργεντινή) και τη σύσφιξη των πατριωτικών δεσμών, καθώς και στην ορθολογική αξιοποίηση του Κοσμά. Ιδιαίτερα ο Σύλλογος Κοσμιτών στην Αθήνα διακρίθηκε στη συνένωση και σύνδεση όλων των Κοσμιτών στην περιοχή της Αττικής και στη συνεχή επικοινωνία τους με τη μικρή πατρίδα τους, τον Κοσμά.

Δραστηριότητες:
·   Έχει προχωρήσει στην κατασκευή "δαπάναις του" και προσωπική εργασία των μελών του, όπου χρειάστηκε, διαφόρων κοινωφελών έργων στον Κοσμά. (Συντήρηση και επισκευή Κοινοτικών δρόμων, στη συντήρηση του κτιρίου του παλαιού Δημοτικού Σχολείου, στην επισκευή, και με χρήματα των ξενιτεμένων Κοσμιτών στο Σικάγο, του υπάρχοντος Κοινοτικού Γραφείου, στη διασκευή του χώρου στη θέση "Ποτίστρες" κλπ.)

·   Έχει φροντίσει για την οικονομική ενίσχυση του έργου της επισκευής του Δημοτικού Σχολείου μετά την καταστροφή του από τα Γερμανικά στρατεύματα της κατοχής. Επίσης έχει ενισχύσει οικονομικά, καθώς και με βιβλία την κοινοτική βιβλιοθήκη.

·   Κάθε χρόνο οργανώνει θρησκευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, με στόχο τη σύσφιξη των σχέσεων των Κοσμιτών στην Αττική και των φίλων του Κοσμά μεταξύ τους. (Θρησκευτική γιορτή των Αγίων Αναργύρων την 1η Νοεμβρίουστο ναό των Ταξιαρχών - Πεδίον Άρεως στην Αθήνα, όπου φυλάσσεται και ιδιόκτητη εικόνα των αγίων Αναργύρων, δωρεά του αείμνηστου Αγιορείτη μοναχού από τον Κοσμά Υπάτιου Ρόρρη. Γιορτή με το κόψιμο της πρωτοχρονιάτικης πίτας. Έχει οργανώσει εκδήλωση αφιερωμένη στους Κοσμίτες χτενάδες, τους "Γιωργαντζάδες", τους κατ' αποκλειστικότητα ασχοληθέντες στην Ελλάδα με το επάγγελμα του χτενοποιού. Επίσης εκδήλωση αφιερωμένη στους ξενιτεμένους Κοσμίτες, με τη συνεργασία της κοινότητας Κοσμά - εκδρομές - χορούς στην Αθήνα κλπ.).

·   Συγκεντρώνει οικονομικές εισφορές για κοινοφελή έργα στην Κοινότητα (συμβολή).

·   Ετοίμασε εργασίες για την αξιοποίηση και την ανάπτυξη του Κοσμά, με τα προβλήματά του, τις οποίες υπόβαλε στις αρμόδιες Κρατικές Υπηρεσίες. Διοργάνωσε συσκέψεις των Κοσμιτών στην Αθήνα με θέματα: Νέα οργανωτική διάρθρωση του Συνδέσμου για την πραγμάτωση των σκοπών του - Προοπτικές - Ανταλλαγή απόψεων για τα προβλήματα του Κοσμά και την επίλυσή τους. Συγκρότησε " Επιτροπή Μελέτης Κοσμίτικων Προβλημάτων", η οποία είχε σκοπό, σε συνεργασία με το Σύλλογο και την Κοινότητα, να μελετήσει και να προωθήσει στην Πολιτεία προτάσεις για την επίλυση των προβλημάτων του Κοσμά(1976).

·   Έκδοσε το δελτίο της ενημέρωσης των Κοσμιτών και των φίλων του Κοσμά "Τα Κοσμίτικα" (1956)

·   Συνεργάστηκε με το "Σύλλογο Κοσμιτών Σικάγου - ΗΠΑ", σωματείο που ιδρύθηκε στα 1903 κι έχει παρουσιάσει πλούσια ιστορία και δράση για θέματα και προβλήματα στον Κοσμά.

·   Συνεργάστηκε με την "Επιτροπή Συντονισμού Οργανώσεων Κοσμά" (ΕΣΟΚ) και συνέβαλαν τα μέλη του οικονομικά στη διάνοιξη του "Δρόμου των 100 ημερών" από το Γεράκι της Λακωνίας στον Κοσμά (1951).

·   Έχει εκδόσει μια σειρά ημερολογίων με έγχρωμες καλλιτεχνικές φωτογραφίες του Κοσμά για τα μέλη και τους φίλους του.

·   Ενδιαφέρθηκε για τη δεντροφύτευση δρόμων στην Κοινότητα και συνέβαλε στον ηλεκτροφωτισμό με παραδοσιακά φανάρια της κεντρικής πλατείας του χωριού.

·   Σε συνεργασία με την Κοινότητα, μέλη του Συλλόγου συγκέντρωσαν στο χωριό είδη λαϊκού βίου και της λαϊκής τέχνης των "Γιωργατζάδων", των Κοσμιτών χτενάδων, προς σύσταση λαογραφικού Μουσείου στον Κοσμά.

·   Οργάνωσε στην Αθήνα δύο εκδηλώσεις για τα 40 και τα 50 χρόνια από την πυρπόληση του Κοσμά απ' τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής (29-30 Ιανουαρίου 1944).

·   Οργάνωσε παλαιότερα στην ιστορική μονή του Αγίου Γεωργίου του Δρομέα, στην περιφέρεια του Κοσμά, την εκδήλωση "Τα Σελινούντια - Γλύππια", σε συνεργασία με το σύλλογο και την κοινότητα Παλαιοχωρίου Κυνουρίας, μια εκδήλωση συνεργασίας και φιλίας των κατοίκων των χωριών της περιοχής με θετικά για τη σύσφιξη των δεσμών τους αποτελέσματα.

·   Πολλές φορές ο σύλλογος ήρθε αρωγός οικονομικά και ηθικά σε ατυχήσαντες, ή άπορους, ή ασθενείς κατοίκους του Κοσμά.

·   Στο ενεργητικό του Συλλόγου οφείλεται η εκλογή του εκπροσώπου του στην Παναρκαδική Ομοσπονδία της Ελλάδος ως μέλους του Δ.Σ. της στη θητεία του 1960.

·   Το 1982 τίμησε μαζί με την Κοινότητα Κοσμά τους Κοσμίτες αγωνιστές του 1821.

·   Τίμησε στον Κοσμά τον ποιητή Νικηφόρο Βρεττάκο (1980), τον οποίο η Κοινότητα ανάδειξε Επίτιμο Δημότη.

·   Αντέγραψε την ταινία του δρόμου των 100 ημερών σε κασέτα video και τις διέθεσε στα μέλη και τους φίλους του Κοσμά.

·   Έστειλε διαμαρτυρίες προς τους Αρκάδες Βουλευτές και σε κάθε αρμόδιο για το Δρομολόγιο του Κ.Τ.Ε.Λ. και για το Ταχυδρομικό Γραφείο του Κοσμά. Επίσης παρότρυνε τα μέλη του να νοίξουν λογαριασμό Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, καθώς και να αγοράζουν γραμματόσημα από το Ταχυδρομικό Γραφείο του Κοσμά.

·   Αντικατέστησε την εικόνα των Αγίων Αναργύρων του ναού των Παμεγίστων Ταξιαρχών (Πεδίον Αρεως), επειδή η προηγούμενη (δωρεά του αειμνήστου Αγιορείτη μοναχού Υπατίου Ρόρρη) κάηκε όταν ο ναός πυρπολήθηκε. Στα έξοδα συμμετείχε και ο Παναγιώτης Μιχαλαριάς(Τσιγκρός).

·   Εξέδωσε ειδικό φυλλάδιο για τα 60 χρόνια του συνδέσμου από την ίδρυσή του και τα μοίρασε στα μέλη του.

·   Εξέδωσε τον Πίνακα Μνήμης με τα ονόματα:
α) Των Αγωνιστών του 1821
β) Των νεκρών στον πόλεμο του 1912-1913, στις χρονικές περιόδους 1914-1916, 1917-1919, 1919-1922- Μικρασιατική εκστρατεία και στον πόλεμο με τους Ιταλούς και Γερμανούς στην Αλβανία και στα βόρεια σύνορα τηε χώρας μας 1940-1941.
γ)Των νεκρών Αντιστασιακών στη διάρκεια της φασιστικής κατοχής 1941-1944 και του εμφύλιου πολέμου 1944-1950,των λοιπών θημάτων
δ)Των απλών κατοίκων του χωριού,στις πιο πάνω χρονικές περιόδους(1941-1950), που κατάγονται από τον ΚΟΣΜΑ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

·   Οργάνωσε λαϊκή συνέλευση στην αίθουσα της Αδελφότητας Κυνουριέων και εξέδωσε ψήφισμα για την ανάκληση της απόφασης της επιτροπής της Τ.Ε.Δ.Κ.Α. να εισηγηθεί στον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου την αναγκαστική συνένωση του Κοσμά στο Δήμο Λεωνιδίου, το οποίο έδωσε στους Αρκάδες υπουργούς και βουλευτές, στον Περιφερειάρχη, στο Υπουργείο Εσωτερικών και σε κάθε αρμόδιο.


Το μνημείο του Κοσμά

Σύλλογοι των Κοσμιτών στο Εξωτερικό

1. Ο Σύλλογος Κοσμιτών "Οι Αγιοι Ανάργυροι" στο Σικάγο των ΗΠΑ
Στις 26 Οκτωβρίου 1902 ,στο ζαχαροπλαστείο του Γιάννη Τσαμάλη στο Σικάγο-Η.Π.Α. συγκεντρώθηκαν αρκετοί ξενητεμένοι Κοσμίτες ανάμεσα τους οι: Ν.Απαλοδήμας, Ν.Χ.Τσαμάλης, Κ.Δ.Κονταξής, Δ.Γ.Κοντζιάς, Π.Ν.Σπύρου, Δ.Χρ.Τσαμάλης, Γ.Μπουζάνης και Χρ.Δ.Κονταξή κι' άκουσαν τον Γ.Τσολομήτη, ο οποίος τους έφερε νέα από τον Κοσμά, που μόλις είχε επισκεφθεί και την ανάγκη για την πατρίδα ίδρυσης ενός συλλόγου Κοσμιτών.

Στην συνάντηση αυτή προτάθηκε από τον Ν. Απαλοδήμα η ίδρυση Συνδέσμου Κοσμιτών στο Σικάγο και μπροστά στην εικόνα των Αγίων Αναργύρων, την οποίαν έφερε μαζί του από τον Κοσμά ο Γ.Ν Τσολομήτης, (έργο του Κοσμίτη αγιογράφου Αναγνώστη Ζωγράφου) αποφασίστηκε η ίδρυση του συνδέσμου Κοσμίτων «Οι Άγιοι Ανάργυροι».

Στις 9 Ιανουαρίου 1903 έγινε δεύτερη συγκέντρωση και στις 20 Φεβρουαρίου 1903 τρίτη συγκέντρωση Κοσμιτών, στις οποίες λάβανε μέρος περισσότεροι Κοσμίτες.

Στις 20/2/1903 συντάχθηκε το πρώτο πρακτικό του συλλόγου με θέμα την ίδρυση του Συνδέσμου Κοσμιτών «Oι ΆγιοιΑνάργυροι» και την εκλογή προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου,στο οποίο εκλέχτηκαν οι: N.K.Απαλοδήμας - πρόεδρος, Γεώρ.Αθ.Κύλαβος - αντιπόεδρος, Ιωάννης Τσαμάλης - ταμίας, Παναγιώτης Ι. .Κουρτέσης - Γραμματέας και οι σύμβουλοι: Ιωάν. Βουρνάζος, Κων/νος Μάντης Δημ.Ν.Αντζακλής, Δημ.Γ.Κοντζιάς, Ιωάν. Γ. Βαλαβάνος και Παν. Ν.Σπύρου. Για την επιτροπή σύνταξης καταστατικού εκλέχτηκαν οι Ν.Κ.Απαλοδήμας, Γεώρ.Αθ.Κύλαβος, Ιωάν.Ν.Τσαμάλης ,Π.Ι.Κουρτέσης, Αθαν.Χατζή Αντζακλής και Π.Χρ.Ρόρρης.

Σκοποί του Συνδέσμου σύμφωνα με το καταστατικό του είναι:
α ) Η ευημέρια και η προαγωγή των συμφερόντων του Κοσμά , Κυνουρίας της Ελλάδος,
β ) Ο εξωραϊσμός της κωμοπόλεως Κοσμά και η συμβολή σε κοινωφελή έργα ,
γ ) Η περίθαλψη απόρων και ασθενών κατοίκων της κωμοπόλεως Κοσμά , η κατά το δυνατόν παροχή ηθικής και υλικής συνδρομής για κάθε φιλανθρωπικό σκοπό.

Δράση:
Μετά την ίδρυση του Συνδέσμου οι ξενιτεμένοι Κοσμίτες στο Σικάγο και στην υπόλοιπη Αμερική, με ξεχωριστή αγάπη προς την Πατρίδα τον Κοσμά Κυνουρίας άρχισαν τη δράση τους από το 1903, την οποία συνεχίζουν μέχρι σήμερα .
Η δράση τους είναι κοινωνική, εκπολιτιστική, οικονομική. Όλα τα κοινωφελή έργα στον Κοσμά πραγματοποιήθηκαν με την συμβολή του Συνδέσμου Κοσμιτών Αμερικής "ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ".

·   Στο έργο του δρόμου Λεωνιδίου - Κοσμά - Σκάλας Λακωνίας συνεισέφερε στο κράτος 100.000 $ (1.500.000δρχ στο 1921!) και αργότερα διέθεσαν και άλλα ποσά για τον σκοπό αυτό.

·   Συνέβαλε επίσης στην επισκευή και στον εξωραϊσμό του Ναού των Αγίων Αναργύρων.

·   Κατασκεύασε την βρύση στην θέση «Κόκκινου».

·   Φρόντισε για την ίδρυση Ελληνικού σχολείου στον Κοσμά (1906).
·   Συνέβαλε στην κατασκευή των καμπαναριών και μαρμάρινου τέμπλου  του Ναού (1907).

·   Συνέβαλε στην περίφραξη του νεκροταφείου, στην συντήρηση του δημοτικού σχολείου, στην κατασκευή του δρόμου Κοσμά - Βρονταμά Λακωνίας και στην κατασκευή στήλης πεσόντων. (1926)

·   Έδωσε χρήματα για το δίκτυο ύδρευσης της κοινότητας, την κατασκευή υδραγωγείου και την κατασκευή κεντρικής αποχέτευσης. (1926)

·   Συνέβαλε οικονομικά για τον εξωραισμό της πλατείας και την κατασκευή νέας μαρμάρινης βρύσης στη θέση της παλαιάς (1926, Αφοί Σκουφάκη).

·   Συνέβαλε στην ίδρυση τηλεγραφείου.
·   Προχώρησε στην αγορά ενός κοινοτικού ρολογιού.
·   Φρόντισε ώστε να κατασκευαστεί και νατοποθετηθεί στην πλατεία του χωριού ο ανδριάντας του ευεργέτη του Κοσμά Γ. Κοντογιάννη.
·   Επισκεύασε το κοινοτικό κατάστημα κλπ.

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΕΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΑ”

Παράλληλα με το Σύνδεσμο Κοσμιτών «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Σικάγου ΗΠΑ. , ιδρύθηκε στα 1936 και έδρασε προς όφελος του Κοσμά και ο σύλλογος «Αι Θυγατέρες του Κοσμά», o οποίος επίσης ανάπτυξε πλούσια κοινωνική ,οικονομική και εκπολιτιστική δράση για την ενίσχυση και την πρόοδο της ιδιαίτερης πατρίδας τους.

Η αυτοτελής λειτουργία της αδελφότητας κράτησε μέχρι το 1959 οπότε , τα δυο σωματεία συγχωνεύθηκαν σε ένα, υπό την επωνυμία ΕΝΩΣΙΣ ΚΟΣΜΙΤΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΙΤΙΣΣΩΝ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ.

Ο Σύνδεσμος Κοσμιτών Σικάγου είναι από τους αρχαιότερους Ελληνικούς Συνδέσμους των ξενιτεμένων στην Αμερική και έχει αναπτύξει πλούσια δράση για τον Κοσμά Κυνουρίας. Από το 1903 μέχρι σήμερα, τα Σωματεία αυτά δεν έπαψαν να κινούνται και να δρουν για την πατρίδα τους και τα μέλη τους να ενισχύουν την πρόοδο στον Κοσμά.

Επίσης στη Νέα Υόρκη Η.Π.Α. ιδρύθηκε κι άλλος σύλλογος Κοσμιτών , ο οποίος παρουσίασε μια σχετική δράση.

2. Ο Σύλλογος "Πάρνωνας" στο Σίδνεϋ της Αυστραλίας (Κείμενα Β. Ρόρρη)
Ο Σύλλογος "Πάρνωνας" ιδρύθηκε στις 23 Ιανουαρίου 1982, από την ιδέα μιας ομάδας ανθρώπων. Αυτοί είναι οι: Κ. Ρόρρης, Β. Ρόρρη, Η. Ρόρρης, Ι. Μανώλιας, Δ. Γιώρτσης, Ζ. Βλάχος, Γ. Βλάχος και Μ. Βλάχος. Τα μέλη προέρχονταν από τον Κοσμά, το Γεράκι, το Βρονταμά και όλα τα γειτονικά χωριά.
Από τότε, με τη σκληρή εργασία των μελών του, έχουν οργανωθεί ομιλίες, προβολές και εκδρομές.

Επίσης βοήθησαν:
α) Την Ιατρική Έρευνα του Νοσοκομείου Παίδων του Σίδνεϋ
β) Ελληνικά Γηροκομεία
γ) Το Αντικαρκινικό Ίδρυμα
δ) Την Παναρκαδική Ομοσπονδία

Σήμερα, ο Σύλλογος αποτελεί μέλος της Παναρκαδικής Ομοσπονδίας, η οποία διαδραματίζει έναν ευρύτερο ρόλο στην Αρκαδική Κοινότητα της Αυστραλίας.

Ακόμη, ο Σύλλογος έχει φέρει ανθρώπους από την Ελλάδα για διαλέξεις και εκθέσεις, προσπαθώντας να αμβλύνει το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στην Αρκαδία και στους νέους Αρκάδες που ζουν στην Αυστραλία.



Οι «Γιωργατζάδες» του Κοσμά και η τέχνη τους


Στην προσπάθεια τους να βρουν μια οικονομική και βιοποριστική διέξοδο, έτσι ώστε να αποκτήσουν τα απαραίτητα αγαθά σε εποχές πολύ δύσκολες, η επινοητικότητα και η ευστροφία των Κοσμιτών τους οδήγησε στη δημιουργία ενός καινούριου επαγγέλματος συνδεδεμένου με την τέχνη του αργαλειού.

Πρόκειται για τους χτενάδες οι οποίοι κατασκεύαζαν τα χτένια του αργαλειού από καλάμι. Το επάγγελμα του χτενοποιού το ασκούσαν για πολλά χρόνια, κατά αποκλειστικότητα στην Ελλάδα, οι Κοσμίτες. Αυτοί που κατασκεύαζαν χτένια του αργαλειού από καλάμι τους έλεγαν «Γιωργατζάδες». Το ίδιο γνωστά με την κατασκευή των χτενιών είναι και τα φημισμένα χειροποίητα κοσμίτικα υφαντά και τα κεντήματα που τα σχεδίαζαν και τα έφτιαχναν οι Κοσμίτισσες με τα χέρια τους στον αργαλειό.

Η απαρχή της τέχνης και ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη:
Η τέχνη του χτενά έκανε την εμφάνιση της στο Κοσμά, κατά την επικρατέστερη άποψη σύμφωνα με τον υπασπιστή του Θ. Κολοκοτρώνη «Φωτάκο» (1798-1879), από έναν συγχωριανό μας που είχε ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη.

Η παράδοση μας μεταφέρει τη μαρτυρία, ότι κάποιος Κοσμίτης γνωρίστηκε με ένα Τούρκο τεχνίτη και του ζήτησε να του διδάξει τη τέχνη αλλά ο Τούρκος αρνήθηκε. Ο πρόγονος μας με τη χαρακτηριστική επιμονή του κατάφερε να νοικιάσει ένα δωμάτιο πλάι στο εργαστήρι του Τούρκου, τα δυο οικήματα τα χώριζε ένας ξύλινος τοίχος, που τα σανίδια είχαν χαραμάδες. Έτσι λοιπόν, ο Κοσμίτης παρακολουθούσε τον χτενά και έμαθε όλες τις λεπτομέρειες μεταφέροντάς τες κατά την επιστροφή του στο χωριό. Στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα κάνει την εμφάνιση της η λαϊκή τέχνη του χτενά στον Κοσμά.

Οι Γιωργατζάδες και ο τρόπος δουλειάς τους
Σύμφωνα με τα ιστορικά ντοκουμέντα, ο άνθρωπος που μετέφερε την τέχνη λεγόταν Γιωργατζάς, εξού και πολλά τοπωνύμια της περιοχής μας. Έτσι λοιπόν και οι τεχνίτες χτενάδες ονομάστηκαν «Γιωργατζάδες». 

Για τους «Γιωργατζάδες» τεχνίτες, με την πείρα που διαθέτανε αλλά και το μεράκι που βάζανε πάνω στην τέχνη τους, η δουλειά τους γινόταν εύκολη. Ήταν πραγματικά αξιοπρόσεκτος ο ρυθμός και η ταχύτητα με την οποία πλέκανε, καθιστοί σ' ένα ξύλινο σκαμνί, τα χτένια. Οι καλοί τεχνίτες μπορούσαν να ετοιμάσουν μέσα σε μία ημέρα, μέχρι και οχτώ χτένια και οι συνδυασμοί χρωμάτων ήταν: κίτρινο καλάμι με κόκκινη ή άσπρη, ή μαύρη ή μπλε κλωστή για να δώσουν στο χτένι την ξεχωριστή του χάρη. Πάνω στα «κεφαλάρια» του χτενιού, ανάλογα με το κέφι τους χάραζαν ημερομηνίες και σύμβολα (σταυρούς, καρδιές, ήλιους, λουλούδια κλπ.) ονόματα και φυσικά το όνομα του χωριού τους, του Κοσμά. 

Η συνθηματική διάλεκτος:
Αξίζει να αναφερθεί ότι οι «Γιωργατζάδες» χαρακτηρίζονταν από ανεπτυγμένο αίσθημα ομαδικότητας και θεωρούσαν ότι η τέχνη τους ήταν μοναδική. Αυτό αποδεικνύεται απ' το γεγονός ότι μεταξύ τους είχαν αναπτύξει μία δικιά τους συνθηματική διάλεκτο, τα «Γιωργατζαίϊκα» που κατά κάποιο τρόπο τους βοηθούσε να κρατήσουν τα μυστικά του επαγγέλματος. 

Η διάλεκτος φάνηκε ιδιαίτερα χρήσιμη κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής (1941-1945), καθώς οι κάτοικοι κατόρθωναν να συνεννοούνται πάνω σε θέματα ασφαλείας και αντίστασης κατά του εχθρού. Η τοπική αυτή διάλεκτος είναι της κοινής ελληνικής με μεταφορική ή συμβολική σημασία.

Το λεξιλόγιο περιλαμβάνει 30 ρήματα που αποτελούν και τη βάση του, αρκετές λέξεις προέρχονται από επώνυμα κατοίκων του χωριού, τοπωνύμια, ονόματα πλαϊνών χωριών κ.τ.λ. Π.χ. ο γιατρός λεγόταν «ρήγας» επομένως το φαρμακείο «ρηγεϊκο», και τα φάρμακα «ρηγέϊκα», ο Θεός λεγόταν «Μπερκιάς» διότι ονομάζεται κορυφή του Πάρνωνα και μια χαρακτηριστική φράση για να καταλάβουμε την ευρύτητα του «γιωργατζαίϊκου» λεξιλογίου «Γράζει μπάνικη η σαΐτα = Είναι όμορφη η κοπελιά». Επιπλέον οι «γιωργατζάδες» φρόντιζαν να ψυχαγωγούνται με τραγούδια στη δική τους ιδιότυπη διάλεκτο:

Ήταν ένας φαφάνης και μια μανιά και (Ήταν ένας γέρος και μια γρηά)
έγραζε μια σαΐτα τη στυλάγανε Σοφιά. (κι΄είχανε μια κόρη τη λέγανε Σοφιά).
Η φαφάνα της την αλατάριαζε στο Σταυραίδεϊκο (Η μητέρα της την έστελνε στο Σχολείο)
κι΄ η Σταυραϊδού στη τρεχούμενη για τρεχούμενο. (και η δασκάλα της στη βρύση για νερό

Η εξέλιξη της τέχνης των Γιωργατζάδων:
Η «γιωργατζοσύνη» γνώρισε μεγάλη άνθηση στο χωριό μας και οι κάτοικοι παρασυρόμενοι από το επιχειρηματικό τους πνεύμα δραστηριοποιούνταν τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, ξεπερνώντας τα Βαλκάνια και φτάνοντας ως τη Ρωσία. Τα ταξίδια τους διαρκούσαν 6-7 μήνες και ξεκινούσαν συντροφικά κατά τη διάρκεια της Καθαρής Βδομάδας.

Η δράση και η εξέλιξη της τέχνης των «γιωργατζάδων» τους υποχρέωσε μάλιστα σε κατοχύρωση των επαγγελματικών τους συμφερόντων. Οι δραστήριοι Κοσμίτες αποφασίζουν το 1936 την πιο ουσιαστική λειτουργία και τον κεντρικό συντονισμό του επαγγέλματος με την ίδρυση σωματείου κτενοποιών με τη επωνυμία «Επαγγελματικό Σωματείο Ενώσεως Κτενοποιών - Υφαντουργίας».

Η πρωτοπόρα σκέψη των 28 ιδρυτών της συντεχνίας περιλαμβάνει καταστατικό με 32 άρθρα που χωρίζονται σε 7 κεφάλαια. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ευσυνειδησίας των χτενάδων είναι το άρθρο που αναφέρεται στην απαγόρευση της εκμάθησης της τέχνης σε παιδία κάτω των 14ων ετών, δίχως την άδεια του πατρός ή του κηδεμόνος.

Τι έχει μείνει από την τέχνη τους;
Αν και το επάγγελμα δεν εξασκείται πλέον -άλλωστε η εποχή του αργαλειού έχει περάσει- παραμένουν ωστόσο οι αναμνήσεις. Αυτές στεγάζονται στο Λαογραφικό Μουσείο του Κοσμά, στο δημοτικό σχολείο του χωριού. Εκεί, με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου, έχει στηθεί μια γωνιά που «εικονοποιεί» τον τρόπο ζωής και τη δράση τους, παρουσιάζοντας με μεγάλη επιμέλεια τον Κοσμίτη «γιωργατζά». 

Επίσης στον Κοσμά διατηρείται ακόμα και σήμερα λαογραφική συλλογή που στεγάζεται και αυτή στο σχολείο και περιέχει αντικείμενα της καθημερινής ζωής, υφαντά και κεντήματα.

Βιβλιογραφία:.

Facebook

Κοσμάς Κυνουρίας

Video Gallery

Video Gallery

Photo Gallery

Photo Gallery

Πρόσβαση

Χάρτης